Zgodnie z obowiązującą ustawą Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. 2015 nr 0 poz. 1393), do założenia stowarzyszenia wymagana jest liczba co najmniej 7 osób, określanych mianem „członków założycieli”. Na mocy art. 9 ww. ustawy, osoby te zobowiązane są do ustanowienia statutu stowarzyszenia, a zatem aktu wewnętrznego organizacji stanowiącego podstawę jej działania poprzez określenie ustroju stowarzyszenia, jego organizacji i sposobu działania. Jest to tym bardziej istotne, że wszelkie działania prowadzone przez stowarzyszenie w przyszłości muszą z niego wynikać i nie mogą pozostawać ze statutem w sprzeczności.
Członkowie założyciele na zorganizowanym zebraniu założycielskim podejmują decyzje dotyczące założenia stowarzyszenia, uchwalenia jego statutu, wyboru zarządu i komisji rewizyjnej. Na podstawie art. 12 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, wybranie zarządu jest obligatoryjne już na zebraniu założycielskim, ponieważ to on odpowiedzialny jest za złożenie wniosku o rejestrację stowarzyszenia.
Zebranie założycielskie rozpoczynane jest od wyboru przewodniczącego oraz protokolanta, którzy w końcowym etapie zebrania podpisują się pod protokołem z zebrania założycielskiego oraz podjętymi uchwałami, stanowiącymi jego załącznik. Statut, przyjmuje uchwałą walne zebranie, natomiast podpisy na tym dokumencie składa Zarząd. Wszystkie dokumenty z zebrania założycielskiego najlepiej sporządzić w trzech oryginałach, z których dwa zostaną wysłane do sądu właściwego dla rejestracji stowarzyszeń.
Po wybraniu zarządu spośród członków założycieli, zgodnie ze wspomnianym wyżej art.12 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, to on staje się odpowiedzialny za złożenie wniosku o rejestrację organizacji, a zatem w jego kompetencjach leży podpisanie i złożenie formularzy KRS-W20, KRS-WK, ewentualnie KRS-WM, jeżeli stowarzyszenie rozpoczyna od razu działalność gospodarczą, listy założycieli i statutu stowarzyszenia oraz dołączenie protokołu z zebrania założycielskiego wraz z uchwałami, podpisanymi wcześniej przez wspomnianego już protokolanta i przewodniczącego zebrania.
Statut organizacji staje się prawomocny z chwilą uzyskania wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego.
W brzmieniu art. 10 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, każdy statut musi określać tryb dokonywania jego zmian, w tym również możliwości uchwalenia nowego statutu. Uznać należy zatem, że ustawodawca pozostawił tutaj pewną dowolność stowarzyszeniu, jednakże wskazane postanowienia powinny regulować przede wszystkim większość, jaką dokonywane będą zmiany statutu.
Na podstawie art. 21 powyższej ustawy, po dokonaniu zmiany zarząd zobowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o niej sąd rejestrowy, poprzez złożenie stosownego wniosku. W sprawie wpisu zmiany statutu stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego stosuje się odpowiednio zasady i tryb przewidziane dla wpisu stowarzyszenia do tego rejestru. Ponownie osobami podpisującymi wniosek będą zatem członkowie zarządu, ale nie wszyscy, ale tylko ci, którzy zgodnie ze statutem reprezentują stowarzyszenie. Do wniosku o wpis zmian statutu dołączany jest jego tekst jednolity, uwzględniający wprowadzone zmiany, protokół z walnego zebrania oraz uchwała o zmianie statutu. Zależnie od praktyki sądów rejestrowych, statut ma zostać podpisany przez cały zarząd lub przez osoby z zarządu, które są uprawnione do reprezentacji. Dla bezpieczeństwa wniosku, warto jest poprosić cały zarząd o podpisanie tekstu jednolitego statutu.
Początkowo orzecznictwo sądów skłaniało się ku uznaniu, że uchwała o zmianie statutu ma mieć charakter konstytutywny, co oznacza, że od momentu jej podjęcia (a nie wpisania nowego statutu w KRS), zaczyna obowiązywać nowy statut. Obecnie, wiodąca linia orzecznicza stoi na stanowisku, że statut zmienia się dopiero w momencie, kiedy taką zmianę zarejestrował KRS.
